Hagnýting áfangastaðaáætlunar
Hvað er áfangastaðaáætlun?
Áfangastaðaáætlun Norðurlands er unnin af Markaðsstofu Norðurlands (MN) í samstarfi við Ferðamálastofu og breiðan hóp hagaðila ferðaþjónustunnar á Norðurlandi. Áætlunin tekur til alls starfssvæðis MN eða frá Hrútafirði yfir á Bakkafjörð. Í áfangastaðaáætlun (e. Destination Management Plan – DMP) felst heildstætt ferli þar sem litið er til skipulags og samhæfingar í þróun og stýringu allra þeirra þátta sem geta haft áhrif á upplifun ferðamanna á viðkomandi svæði/áfangastað, þ.m.t. þarfir gesta, heimamanna, fyrirtækja og umhverfis. Áfangastaðaáætlun er sameiginleg stefnuyfirlýsing sem hefur það að markmiði að stýra uppbyggingu og þróun svæðis yfir ákveðinn tíma, skilgreina hlutverk hagsmunaaðila og tiltaka beinar aðgerðir. Í nýjustu útgáfu áætlunarinnar hverju sinni er einnig settur fram listi uppbyggingarverkefna sem forsvarsfólk sveitarfélaga setur í forgang á sínu svæði. Sjá nánar hér.
Fyrsta áfangastaðaáætlunin fyrir Norðurland var gefin út árið 2018 og var hún unnin í samstarfi við Ferðamálastofu, sem og breiðan hóp hagaðila. Áfangastaðaáætlun Norðurlands er í dag eingöngu gefin út á vefformi og er ætlað að vera lifandi upplýsinga- og stjórnunartæki. Áætlunin er uppfærð reglulega hvað varðar verkefnaáherslur og stöðu verkefna, sem og greiningar og talnagögn. Áfangastaðaráætlunarvefurinn á því að gefa skýra mynd af stöðu ferðaþjónustunnar á Norðurlandi, þróunarstarfi og uppbyggingaráformum á hverjum tíma.
Fyrir hverja er áfangastaðaáætlun og hvernig nýtist hún?
Lykilhagaðilar eru sveitarfélög og ferðaþjónustufyrirtæki á Norðurlandi. Aðrir hagaðilar eru þeir sem hafa beinan eða óbeinan hag af ferðaþjónustu á viðkomandi svæði. Áfangastaðaáætlun getur einnig nýst hagaðilum utan svæðis, en í gegnum áfangastaðaáætlun geta fulltrúar stjórnvalda og stoðkerfis fengið skýra mynd af starfsemi ferðaþjónustunnar á Norðurlandi og áherslum og verkefnum MN. Hér að neðan eru rakin nokkur dæmi um hagnýtingu áfangastaðaáætlunar út frá sjónarhóli ólíkra hópa hagaðila.
Sveitarfélög
Sveitarfélög geta nýtt áfangastaðaáætlun sem e.k. leiðarljós í skipulags og þróunarmálum og jafnframt gegna þau lykilhlutverki í að hrinda áætluninni í framkvæmd. Þau geta:
- nýtt áfangastaðaáætlun við gerð aðalskipulags og deiliskipulags,
- forgangsraðað uppbyggingu innviða í takt við skilgreind svæði og áherslur,
- unnið með öðrum sveitarfélögum og MN að sameiginlegum verkefnum.
Ferðaþjónustufyrirtæki
Fyrirtæki geta nýtt áfangastaðaáætlun sem hagnýtt verkfæri í rekstri og þróun. Með því að aðlaga sínar áherslur að heildarstefnu landshlutans skapast tækifæri til að hagnýta sameiginleg verkefni í eigin rekstri og taka þátt í samstarfi innan svæðis. Áætlunin getur þannig stutt við samkeppnishæfni og nýsköpun. Ferðaþjónustufyrirtæki geta:
- þróað vörur og þjónustu í takt við stefnu svæðisins,
- unnið í samstarfi við önnur fyrirtæki og samfélagið,
- nýtt sér tækifæri sem margvísleg þróunarverkefni áætlunarinnar skapa.
Stofnanir og stoðkerfi
Opinberar stofnanir og aðilar í stoðkerfi ferðaþjónustu gegna mikilvægu hlutverki í samræmingu og stefnumótun. Áfangastaðaáætlun nýtist þessum aðilum til að aðgerðir á þeirra vegum styðji við raunverulegar þarfir svæðisins. Þeir geta:
- tekið mið af áfangastaðaáætlun við stefnumótun á landsvísu,
- aflað sér upplýsinga um svæðið á einum stað, áður en ákvarðanir eru teknar sem hafa áhrif á ferðaþjónustu,
- stutt við verkefni sem eru í forgangi á svæðinu, m.a. við úthlutun fjármagns.
Íbúar
Íbúar eru lykilaðilar í mótun og þróun áfangastaðarins. Virkt samtal og þátttaka styrkir grunn ferðaþjónustunnar til lengri tíma. Áfangastaðaáætlun er gott tæki til að miðla upplýsingum um stöðu ferðaþjónustu í heimabyggð til íbúanna. Þeir geta einnig:
- tekið þátt í samtali um þróun ferðaþjónustu,
- miðlað þekkingu og reynslu af nærumhverfi sínu,
- bent á tækifæri og áskoranir, t.d. þegar kemur að uppbyggingu nýrra áfangastaða í heimabyggð.