Þjóðgarðar á Norðurlandi

Kverkfjöll erul megineldstöð í norðurbrún Vatnajökuls. Fjöllin eru nefnd eftir kverkinni sem skriðjökullinn Kverkjökull rennur niður úr. Í honum er stórfenglegur íshellir. Á svæðinu eru mjög áhugaverðar gönguleiður um eitt mesta háhitasvæði landsins. Frá svonefndri Austurleið (F910) liggur Kverfjallaleið (F902) suður til Kverkfjalla. Skammt austar liggur Hvannalindaleið (F903) suður í Hvannalindir og áfram þar sem hún kemur inn á veg F902. Vegir að Kverkfjöllum eru einungis opnir á sumrin frá lok júní til loka ágústs. Einungis er fært jeppum, hægt að sjá frekari upplýsingar á www.vegagerdin.is. .

Á og við Mývatn er mikið og fjölbreitt fuglalíf. Einkum lifa þar vatna- og votlendisfuglar af ýmsum tegundum en þekktast er Mývatn fyrir fjölda andategunda sem á sumrin eru fleiri við vatnið en á nokkrum öðrum stað á jörðinni.Mývatn er verndað með sérstökum lögum og er á skrá um alþjóðlega mikilvæg votlendissvæði ásamt Laxá sem úr því rennur.

Bárðarbunga er ein stærsta og öflugasta megineldstöð Íslands og liggur undir norðvesturhluta Vatnajökuls. Eldstöðvakerfið er um 200 kílómetra langt og telst það stærsta á landinu. Hæsti punktur Bárðarbungu er 2.009 metrar yfir sjávarmáli og er hún því næsthæsta fjall Íslands. Undir íshellu Vatnajökuls leynist gríðarstór askja sem er algjörlega hulin jökli. Þrátt fyrir að eldstöðin sé falin undir ís hefur hún haft mikil áhrif á mótun landslags á hálendinu í gegnum tíðina og er einn mikilvægasti hluti af virku eldfjallakerfi landsins. Bárðarbunga er þekkt fyrir mikla jarðskjálftavirkni og telst meðal virkustu eldfjalla Íslands. Eldgos og jarðhræringar á svæðinu minna á að undir jöklinum leynast öflug náttúruöfl sem halda áfram að móta íslenska náttúru. 

Hólmatungur er mjög gróskumikið svæði í Vatnajökulsþjóðgarði og þar eru margar fagrar stuðlabergsmyndanir. Göngusvæðið á milli Hljóðakletta og Hólmatungna meðfram Jökulsá á Fjöllum er með því allra fegursta á landinu. Óteljandi lindir spretta upp í Hólmatungum og vatnið fellur af stalli niður í Jöklu. Þar er einnig að finna Gloppuhelli í Gloppu, sem er sérstök náttúrusmíð. Frá bílastæði er stutt ganga á útsýnispall þaðan sem Hólmatungur og gljúfrin blasa við. Um Hólmatungur liggja merktar gönguleiðir, sem sumar tengjast leiðum frá Dettifossi og niður í Ásbyrgi.

Jökulsárgljúfur tilheyra Vatnajökulsþjóðgarði og umhverfi þeirra hafa heillað margan ferðalanginn. Fossasamtæða Jökulsár á Fjöllum með Selfoss, Dettifoss, Hafragilsfoss og Réttarfoss á sér fáa líka á jörðinni. Stórkostlegt umhverfi Jökulsárgljúfra er mótað af vatni, eldum og ís. Gífurleg hamfarahlaup eru talin hafa myndað og mótað gljúfur, gil, klappir og byrgi. Frægust þeirra er Ásbyrgi.

Ásbyrgi er eitt af stórbrotnustu náttúruundrum Íslands og hluti af Vatnajökulsþjóðgarði. Þetta skeifulaga gljúfur er umlukið tignarlegum hamraþiljum sem rísa allt að 100 metra yfir botn gljúfursins og skapa einstaka náttúruupplifun. Samkvæmt þjóðsögum myndaðist Ásbyrgi þegar Sleipnir, áttfættur hestur Óðins, steig fæti til jarðar og skildi eftir sig hóffar sitt. Vísindamenn telja hins vegar að gljúfrið hafi mótast í miklum jökulhlaupum fyrir þúsundum ára.  Í og við Ásbyrgi liggja fjölbreyttir göngustígar sem henta bæði stuttum gönguferðum og lengri útivist. Svæðið er skógi vaxið og þar má njóta fjölbreytts gróður- og fuglalífs í friðsælu umhverfi. Í Ásbyrgi er einnig vinsælt tjaldsvæði og fallegur golfvöllur sem gerir svæðið að eftirsóttum áfangastað fyrir þá sem vilja dvelja lengur og njóta náttúrunnar.  Ásbyrgi er fallegt á öllum árstímum, en á haustin setja litskrúðugir haustlitir sérstakan svip á gljúfrið og umhverfi þess. Kyrrðin, náttúrufegurðin og fjölbreyttir útivistarmöguleikar gera Ásbyrgi að einum vinsælasta áfangastað Norðurlands.  Ásbyrgi er hluti af Demantshringnum: www.demantshringurinn.is 

Hljóðaklettar í Vatnajökulsþjóðgarði eru sérkennileg þyrping stuðlabergskletta í mynni Vesturdals -i við Jökulsá á Fjöllum. Klettarnir í Hljóðaklettum taka á sig ýmsar myndir eins og örnefnin Tröllkarl, Kirkjan, Karl og Kerling gefa til kynna. Stuðlarnir hafa alls konar legu og er gaman að nota ímyndunaraflið þegar þeir eru skoðaðir. Fjölbreyttar gönguleiðir liggja frá bílastæði í Vestudal um Hljóðakletta, Rauðhóla og nágrenni. Frá bílastæði á Langavatnshöfða er stutt ganga að útsýnispalli þaðan sem njóta má útsýnis yfir Hljóðakletta og gljúfrin. Vegurinn að Hljóðaklettum (862) er fær öllum bílum frá þjóðvegi 85 en er lokaður á veturna.060506

Vatnajökulsþjóðgarður er víðfemur og nær yfir tæp 13% af Íslandi. Þó stór hluti þjóðgarðsins sé undir jökulhettu Vatnajökuls er landslag hans fjölbreytilegt. Má það helst þakka samspili eldvirkni, jarðhita og myndunar jökla, landmótun jökla og vatnsfalla.Vatnajökulsþjóðgarði er skipt í fjögur svæði og á norðursvæðinu má meðal annars finna náttúruperlur eins og Öskju, Herðubreiðarlindir, Dettifoss og Ásbyrgi.Sumum finnst Jökulsárgljúfur fegursti staður á landinu til gönguferða, bæði lengri og skemmri, og það má til sanns vegar færa. Gönguleiðum er vel lýst í bæklingi þjóðgarðsins. Áhugamenn um jarðfræði, flóru og fánu finna þar líka góðar lýsingar. Heimasíða þjóðgarðsins er www.vjp.is